Türkiye'nin yakın dönem yazın tarihinde birbirinden farklı coğrafyalarda yetişmiş, birbirinden farklı sesler bırakmış pek çok kalem ehli var. Bunlardan biri de Ziya Şakir. "Dedem Ziya Şakir" başlığını taşıyan bu kitap, olası bir aile yâdigârı niteliğinde. Satır aralarından, yazarın kendi dedesine ait tanıklıkları, anıları ve o dönemin toplumsal kesitini aktardığı anlaşılıyor. Ancak mevcut künye bilgilerinde yazar, yayınevi, ISBN ve dil gibi temel tanıtım unsurlarının boş bırakılmış olması, kitabı raflarda arayacak bir okur için ciddi bir belirsizlik penceresi oluşturuyor. Bu durum, değerlendirmeyi de bilinmeyen bir alana taşıyor.

Yazarın Anlatımı​

Ziya Şakir'in takma adla mı yoksa gerçek kimliğiyle mi yazdığı tartışmalı bir konu. Ancak kendisinin 1900'lerin ilk çeyreğinde Anadolu'nun çeşitli coğrafyalarında gözlem yapmış, dönemin toplumsal dönüşümlerini not edegelen biri olduğu biliniyor. Klasik halk hikâyeciliği geleneğinden beslenen bir anlatım dili kullandığı, bunun yanında dönemin gazeteci üslubunu da metinlerine yansıttığı söylenebilir. "Dedem Ziya Şakir" adlı kitapta ise kişisel bir hatırat ile tarihsel bir portrenin iç içe geçtiği düşünülebilir. Aile içi aktarımlar, söylence ve gerçeklik arasında kaybolmayan, sade ama etkili bir dil kullanımı beklenebilir. Yine de yayınevi, dil ve yazar bilgisi netleşmeden bu değerlendirmeyi kesinleştirmek mümkün değil.

Kitabın Türü ve Yapısı​

Başlığın taşıdığı "Dedem" vurgusu, bunun bir aile yâdigârı olduğunu düşündürüyor. Ancak Türk edebiyatında aile yâdigârları farklı formlarda karşımıza çıkabilir. Kimi zaman pürüzsüz bir anı defteri kimi zaman revize edilmiş bir belgesel niteliğinde olabilir. Ziya Şakir'in diğer bilinen eserlerine bakıldığında, tarihsel belgeleri açık bir dille aktaran, akademik kaygıdan uzak ama araştırmaya dayalı bir kurgu içersinde olduğu görülür. Bu kitap için de benzer bir yapı öngörülebilir. Aile içi sözlü aktarımlarla yazılı belgelerin harmanlandığı, bölümler arasında kronolojik bir akışın olduğu, ancak gerektiğinde zaman zaman atlamalı bir anlatımın tercih edildiği söylenebilir. Bunlar kesin bilgiler değil; yalnızca yazarın genel çerçevesi ve mevcut başlık üzerine yapılan çıkarımlardır.

Okura Sunduğu Deneyim​

Okur açısından bakıldığında, "Dedem Ziya Şakir" ince bir aile tarihi ve yerel tarih kesişiminde duran bir metin vaat ettiği anlaşılıyor. O dönemde Anadolu'da yaşayan sıradan bir insanın gözünden toplumsal değişimi aktarması, hem nesne hem özne olarak aile büyüğünü hatırlaması bakımından ilgi çekici olabilir. Yine de yayınevi ve ISBN bilgisi olmadığından, basım kalitesi, editöryal müdahale derecesi ve fiziksel sunum hakkında fikir yürütülemez. Okuma deneyimi, büyük ölçüde bu kitapseçiminin arkasındaki yayınevinin özeniyle doğru orantılı olacaktır.

Genel Değerlendirme​

"Dedem Ziya Şakir" başlığı, Türk yazın tarihinde görece az bilinen ama kalıcı bir iz bırakmış isimlerden birini aile boyutuyla yeniden gündeme taşıyor. Kitabın, salt bir biyografi olmaktan çok aile belleğinin yazıya aktarılmış hali olduğu söylenebilir. Ancak mevcut künye bilgilerinin yetersizliği, objektif bir değerlendirme yapılmasını güçleştiriyor. Okur olarak bu kitaba ilgi duyanların, satın almadan önce yayınevi ve ISBN doğrulaması yapması yerinde olacaktır. Böylece içerik hakkında daha sağlam bir önbilgi edinilebilir ve okuma tercihi buna göre şekillendirilebilir.