Dekameron, 1348 yılında Floransa'da yaşanan veba salgını sırasında on gencin bir villaya sığınarak on gün boyunca birbirlerine anlattığı yüz hikâyeden oluşan bir çerçeve anlatıdır. Boccaccio, bu yapıtında yalnızca eğlendirmeyi değil, aynı zamanda dönemin toplumsal, ahlaki ve insanî durumlarını çok yönlü biçimde sorgulamayı amaçlamıştır. Her gün için bir kral veya kraliçe seçilir ve o günün tematik yönelimi belirlenir; böylece hikâyeler rastgele değil, belirli temalar etrafında şekillenir. Ölüm, aşk, kurnazlık, adalet, din ve toplumsal ilişkiler gibi geniş bir yelpazede dönen bu anlatılar, dönemin İtalyan toplumunun aynası işlevi görür.

Yazarın Anlatımı​

Boccaccio'nun anlatımı açık, doğrudan ve zaman zaman alaycı bir ton taşır. Her bir hikâye nispeten kısa tutulmuş olup, olay örgüsü hızlı ilerler; ancak bu kısalık, derinliğin azaldığı anlamına gelmez. Yazar, karakterlerini genellikle toplumsal konumları ve davranış kalıpları üzerinden tanımlar. Din adamları, tüccarlar, soylular ve halktan insanlar hem anlatanlar hem de hikâyelerin kahramanları olarak karşımıza çıkar. Boccaccio'nun ironik ve bazen de açıkça cinsel içerikli anlatımları, döneminin Katolik ahlak anlayışıyla gerilimli bir ilişki içindedir. Yazarın bu cesareti, eserin yüzyıllar boyunca tartışılmasına ve zaman zaman yasaklanmasına yol açmıştır. Dilsel olarak ise Ortaçağ İtalyancası'nın erken biçimlerini kullanmış, bu da eserin modern okur için çeviriye bağımlı kalmasını gerektirmiştir.

Kitabın Türü ve Yapısı​

Dekameron, çerçeve anlatı (frame story) türünün en eski ve en etkili örneklerinden biridir. Yapı, iç içe geçmiş iki düzlemden oluşur: birincisi vebadan kaçan grubun gündelik yaşamını ve aralarındaki ilişkileri anlatan çerçeve; ikincisi bu çerçeve içinde anlatılan yüz ayrı hikâye. Her hikâye kendi içinde bağımsız bir anlatı olmakla birlikte, günlük temalar aracılığıyla birbiriyle ilişkilendirilmiştir. Eser, novella türünün kurucu metinlerinden sayılır ve sonraki yüzyıllarda Chaucer'ın Canterbury Hikâyeleri ile bin Gece Masalları gibi yapıtlara ilham kaynağı olmuştur. Yapının bu denli etkili olmasının nedenlerinden biri, hem eğlenceli hem de düşündürücü olmayı başarmasıdır.

Okura Sunduğu Deneyim​

Dekameron'u okumak, yüz farklı anlatının kapısından geçmek demektir. Kimi hikâyeler kahkahaya, kimi hikâyeler düşünceye, kimileri ise rahatsızlığa yol açar. Eserin tamamını tek oturumda tüketmek güçtür; zaten yapının kendisi de bölünmüş bir okuma pratiği önerir. Modern okur için dil, dönem ve kültürel bağlam açısından mesafe koymak gerekebilir. Bazı hikâyeler güncelliğini yitirmiş gibi görünse de, insan doğasına ilişkin gözlemler büyük ölçüde geçerliliğini korumaktadır. Özellikle sınıf, cinsiyet, din ve ahlak üzerine yapılan alt metin sorgulamaları, dönemin ötesine geçen bir nitelik taşır.

Genel Değerlendirme​

Dekameron, edebiyat tarihi açısından tartışmasız önemli bir yapıttır; ancak bu önem, eserin herkes için uygun olduğu anlamına gelmez. Yazarın açık cinsel içerikli anlatımları ve dönemin bazı toplumsal önyargıları, çağdaş duyarlılıkla çelişebilir. Bununla birlikte, insanlık durumunu çok boyutlu biçimde ele alışı, anlatı tekniklerindeki ustalık ve dönemin toplumsal yapısına ilişkin sunduğu kesit, eseri edebiyat kanonunda ayrıcalıklı kılan özelliklerdir. Akademik ilgi ya da klasik edebiyata merak duyan okurlar için değerli bir kaynak olmaya devam etmektedir.