Oğuz boyunun ana Kınık kabilesinden küçük Selçuklu Aşiretini; Osmanlılarda olduğu gibi, kısa zamanda cihangir bir devlet ve koca bir imparatorluk haline getiren büyük ruh yapısı ve milli irade gücü, Kaşgar önlerinden Nil vadisi, Kuzey Kafkasya’dan, Arabistan’ın güney kıyılarına kadar çok geniş coğrafi iklimlere yayılmış böylesine muazzam bir imparatorluk, bu imparatorluğun kurucularu, cihangir ruhlu Türk Sultanlardır. Arapların ve İranlıların tarihî misyonlarını tamamladıkları bu dönemde, İslâm Dünyası Bizans’ın karşı atakları yüzünden geri çekilme ve medenî bakımdan da duraklama dönemine girmiş bulunuyordu. Nitekim Selçuklu sultanları Bizans’ı önce durdurmak, sonra geri püskürtmek suretiyle etkisiz hale getirdiler. Kezâ İslâm dünyasının içine düşmüş olduğu mezhebi çekişmeleri bertaraf edip Batınîliği de önemli ölçüde kontrol altına aldılar. Askerî tedbirlerin yanı sıra, aşırı Şii-Batınî cereyanlarla fikri düzeyde mücadele edebilmek için devrin en muazzam eğitim kurumları olan Nizâmiye Medreselerini kurarak, ilme ve bilime verdikleri değer sayesinde islâm medeniyetine yenide ivme kazandırdılar.