Uzun bir tarihsel aralıkta yaşanan dönüşümlerin hemen yanı başında varlığını belli eden süreklilik unsurlarını ve birbiriyle zıtlaşma hâlindeki dönem ve aktörlerin benzerliklerini ortaya koyan siyasal kültür çalışmaları üniversite öğrenciliğimin başından beri en çok ilgimi çeken entelektüel alanı teşkil etmiştir. Bu nedenle gerek lisans gerek yüksek lisans dönemimde Türk siyasal kültürü üzerine çalıştım. O yıllarda okumalarım Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi üzerine yoğunlaşmıştı. Lisans eğitimimin ilk yıllarında Prof. Dr. Süleyman Seyfi Öğün’ün o muhteşem siyasal kültür derslerinde tanıştığım Weber ve “patrimonyalizm” kavramı da bir anahtar rolü oynamaya başladı. Yüksek lisans tezimde bu kavramı Osmanlı İmparatorluğu’nun klasik çağında irdeledim. Böylece doktora tezimde tarihsel aralığı Türk modernleşmesini de kapsayacak kadar genişleterek yapmayı planladığım çalışmaya zemin hazırladığımı varsaymaktaydım. Bununla beraber doktoraya henüz başlarken sosyal bilimlerin niteliğine ilişkin düşüncelerimde bazı değişiklikler oldu. Örneğin diğer siyasal yapıları görmezden gelerek dönüp dolaşıp Türkiye üzerine çalışmanın ilmî açıdan bir faydasının olmadığını anladım. Küçük yaşlarımdan itibaren tarihle ilgilenen biri olarak elbette başka toplumlar hakkında da birçok eseri okumuştum. Ancak bunlar entelektüel merakı gidermenin ötesine geçen profesyonel okumalar değildi. Bu nedenle doktora çalışmamda Türkiye’yle yoğun bir tarihsel etkileşime sahip olan İran üzerine çalışmaya karar verdim. Doktora tez danışmanım Doç. Dr. Mert Gökırmak ise teze Rusya’yı da eklemem konusunda ısrar etti. İlk başta altına gireceğim yükten gözüm korkarak ve Farsça öğrenmekte olduğumu, İran üzerinde uzmanlaşma isteğimi ileri sürerek buna karşı çıktıysam da Hocamın ısrarı baskın geldi. Bugün “Hocam haklıymış” diyorum, zira İran’ın yanı sıra Rusya üzerine çalışmak ufkumu oldukça genişletti. Neticede ortaya işte bu kitap çıktı. Modern dünyada, özellikle 20. yüzyılda ve günümüzde uluslararası açıdan en gerilimli süreçlerin etraflarında şekillendiği iki devlet. Bir tarafta Bolşevik Devrimi, Stalinist totaliterlik, Sovyet İmparatorluğu’nun çöküşü ve günümüzdeki otoriter yapısıyla Rusya; diğer tarafta Meşrutiyet Devrimi, Pehlevî otoriterliği ve modernleşmesi, İslâm Devrimi ve bugün sıcak çatışmanın eşiğindeki rejimiyle İran… Bu iki siyasal yapı hakkında uluslararası ilişkiler perspektifinde birçok çalışma yapılmış ve yapılmaktadır. Bununla birlikte söz konusu ülkelerin siyasal kültür ve tarihsel sosyoloji perspektifinden irdelenmesi de fevkalade önem arz etmektedir. Bu çalışma ile ikisi de modernite öncesinde kendi içinde birer dünya sistemi teşkil etmiş olan bu siyasal yapıların tam da yukarıda belirtilen alanlarda ele alınarak karşılaştırmalı sonuçlara ulaşılması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın gerçekleşebilmesinde payı olan çok kıymetli insanlara teşekkür etmem gerekir. Tez danışmanım Doç. Dr. Mert Gökırmak’a öncelikle şükranlarımı sunmak isterim; önerileri ve yönlendirmesiyle çalışmanın bilimsel niteliklerini artırmıştır. Ayrıca akademik hayatım boyunca kendilerinden feyz aldığım hocalarım Prof. Dr. Ali Yaşar Sarıbay, Prof. Dr. Süleyman Seyfi Öğün, Prof. Dr. Derda Küçükalp ve Prof. Dr. Ferudun Yılmaz’a teşekkür etmek isterim; hayatım boyunca kendilerinin talebesi olmayı umuyorum. Bu süreçte maddî-manevî destekleriyle yanımda olan saygıdeğer büyüklerim ve sevgili dostlarımın adını anmak isterim: Mehmet Öksüz, Hüseyin Emre Kutlu, Erhun Karyel, İrfan Durmuş, Gülsüm Ece Paça, Esra Gündoğdu Akman, Dr. Esengül Danışan. Her biri hayatıma çeşitli açılardan dokunmuşlardır. Hepsine minnettarım. Annem Nimet ve Babam Mehmet Yalçın Kanadıkırık hayatım boyunca arkamdaki en büyük desteklerdi. Haklarını ödeyemem. Babam, evladının entelektüel meraklarının ne yapıp edip tatmin edilmesi gerektiği anlayışına sahip, büyük bir insandı. Bu çalışmanın tamamlandığını göremedi. Ben de çalışmayı kendisine ithaf ediyorum. Doktora tez sürecim özel hayatımda dramatik değişimlerin yaşandığı bir döneme denk gelmiştir. Bu dönemin tüm ağırlığını benimle beraber omuzlayan sevgili eşim Ebru’ya ne kadar teşekkür etsem azdır. Onun sevgisi ve sağladığı huzurlu ortam olmasa bu eser ortaya çıkamazdı.