Sosyal Bilimleri Dusunmemek
Yazar: Immanuel Maurice Wallerstein
Kitap Özeti:
Sosyal Bilimleri Düşünmemek, başlığının çağrıştırdığı üzere, sosyal bilimlerin temel varsayımlarını, kavramsal alışkanlıklarını ve düşünce kalıplarını sorgulayan bir çalışma. Kitap, okuyucuyu sosyal bilimlerle ilişkilendirdiğimiz standart çerçevelerin dışına çıkmaya, bu alanın bize dayattığı "düşünme biçimlerini" bir an için askıya almaya davet ediyor. Yazar, sosyal bilimlerin nasıl düşündüğümüzü şekillendiren birer disiplin olduğu gerçeğinden yola çıkarak, bu disiplinlerin bazen neyi görmezden geldiğimizi ya da neyin üzerini örttüğümüzü tartışmaya açıyor.
Yazar, akademik bir üsluptan ödün vermeden ancak aşırı jargon yükü altına girmeden ilerliyor. Düşünce tarihi ve sosyal teori referanslarını gündelik dile çevirirken, okuyucuyu sürekli soru sormaya ve pasif alıcı konumundan çıkarmaya özen gösteriyor. Argümanlarını inşa ederken sorulacak sorular bırakması, metne tek taraflı bir bilgi aktarımından ziyade diyalog niteliği katıyor. Ancak bu üslubun bazen temel kavramların yeterince açılmadan birbiri ardına sıralanmasına yol açtığı söylenebilir; özellikle sosyal bilimler terminolojisine aşina olmayan okurlar için bazı bölümler ek açıklamalar olmadan zorlayıcı kalabilir.
Kitap, kesin sınırları belirsiz bir akademik-popüler çalışma olarak nitelendirilebilir. Ne tamamen teknik bir sosyal bilim metni ne de sıradan bir popüler bilim kitabı. Her bölüm, belirli bir kavramsal sorunsal etrafında şekilleniyor; ancak bölümler arası geçişlerde bir miktar tutarlılık kaybı hissedilebiliyor. Kitabın merkezi tezi açık olmakla birlikte, bu tezin somut örnekler ve vaka analizleriyle desteklenmesi beklenebilirdi; soyut düzeyde kalan bazı tartışmalar, okuyucunun zihninde somut karşılıklar bulmakta zorlanmasına neden olabiliyor.
Sosyal Bilimleri Düşünmemek, alışılagelmiş bir okuma deneyimi vaat etmiyor. Kitabın başlığındaki olumsuzlama, içerikte de kendini gösteriyor: Yazar ne yapmamamız gerektiğini anlatırken, yer yer ne yapmamız gerektiğini ima etmeyi ihmal edebiliyor. Bu belirsizlik, isteyerek mi yoksa kasıtsız mı oluşturulduğu sorusunu akla getiriyor. Eleştirel düşünce becerisi geliştirmek ya da sosyal bilimlere farklı bir pencereden bakmak isteyen okurlar için değerli bir kaynak olabilir. Öte yandan, somut uygulama alanları veya günlük hayata dönük çıkarımlar arayan okurların beklentilerini bir ölçüde yeniden ayarlaması gerekebilir.
Kitap, sosyal bilimlerin epistemolojik temellerine ilişkin farkındalık yaratma amacında başarılı. Ancak bu farkındalığın pratiğe nasıl dönüşeceği sorusu yanıtsız kalıyor. Akademik çevreler dışında da erişilebilir olması hedeflenmiş görünen çalışma, bu dengeyi her zaman tutturamıyor. Yine de disiplinlerarası düşünmeye, kalıplaşmış çerçeveleri sorgulamaya açık okurlar için düşündürücü bir başlangıç noktası sunuyor.
Yazarın Anlatımı
Yazar, akademik bir üsluptan ödün vermeden ancak aşırı jargon yükü altına girmeden ilerliyor. Düşünce tarihi ve sosyal teori referanslarını gündelik dile çevirirken, okuyucuyu sürekli soru sormaya ve pasif alıcı konumundan çıkarmaya özen gösteriyor. Argümanlarını inşa ederken sorulacak sorular bırakması, metne tek taraflı bir bilgi aktarımından ziyade diyalog niteliği katıyor. Ancak bu üslubun bazen temel kavramların yeterince açılmadan birbiri ardına sıralanmasına yol açtığı söylenebilir; özellikle sosyal bilimler terminolojisine aşina olmayan okurlar için bazı bölümler ek açıklamalar olmadan zorlayıcı kalabilir.
Kitabın Türü ve Yapısı
Kitap, kesin sınırları belirsiz bir akademik-popüler çalışma olarak nitelendirilebilir. Ne tamamen teknik bir sosyal bilim metni ne de sıradan bir popüler bilim kitabı. Her bölüm, belirli bir kavramsal sorunsal etrafında şekilleniyor; ancak bölümler arası geçişlerde bir miktar tutarlılık kaybı hissedilebiliyor. Kitabın merkezi tezi açık olmakla birlikte, bu tezin somut örnekler ve vaka analizleriyle desteklenmesi beklenebilirdi; soyut düzeyde kalan bazı tartışmalar, okuyucunun zihninde somut karşılıklar bulmakta zorlanmasına neden olabiliyor.
Okura Sunduğu Deneyim
Sosyal Bilimleri Düşünmemek, alışılagelmiş bir okuma deneyimi vaat etmiyor. Kitabın başlığındaki olumsuzlama, içerikte de kendini gösteriyor: Yazar ne yapmamamız gerektiğini anlatırken, yer yer ne yapmamız gerektiğini ima etmeyi ihmal edebiliyor. Bu belirsizlik, isteyerek mi yoksa kasıtsız mı oluşturulduğu sorusunu akla getiriyor. Eleştirel düşünce becerisi geliştirmek ya da sosyal bilimlere farklı bir pencereden bakmak isteyen okurlar için değerli bir kaynak olabilir. Öte yandan, somut uygulama alanları veya günlük hayata dönük çıkarımlar arayan okurların beklentilerini bir ölçüde yeniden ayarlaması gerekebilir.
Genel Değerlendirme
Kitap, sosyal bilimlerin epistemolojik temellerine ilişkin farkındalık yaratma amacında başarılı. Ancak bu farkındalığın pratiğe nasıl dönüşeceği sorusu yanıtsız kalıyor. Akademik çevreler dışında da erişilebilir olması hedeflenmiş görünen çalışma, bu dengeyi her zaman tutturamıyor. Yine de disiplinlerarası düşünmeye, kalıplaşmış çerçeveleri sorgulamaya açık okurlar için düşündürücü bir başlangıç noktası sunuyor.
Kitap Detayları:
-
Kitap adı
Sosyal Bilimleri Dusunmemek -
Kitap yazarı
Immanuel Maurice Wallerstein -
ISBN
9789756165584 -
Yayıncı
Bgst Yayınları -
Yayın tarihi
2013 -
Sayfa sayısı
287 Sayfa -
Okuma süresi
144 Dakika